Ulaşım ve Kentsel Dönüşüm: Kocaeli’nin İki Ana Gündemi
Kocaeli’de bir kente dair en kritik iki mesele nedir diye sorulduğunda, verilecek en net cevaplardan biri hiç şüphesiz ulaşım ve kentsel dönüşüm olacaktır. Her iki alan da sürdürülebilir bir şehir için vazgeçilmez önemde.
Ulaşımda Büyükşehir Belediyesi’nin hayata geçirdiği projeler — özellikle köprülü kavşaklar, yan yollar, tramvay hatları ve raylı sistemler — ulaşım yükünü hafifletmek için adım adım ilerliyor. En somut örneklerden biri olan Başiskele Kavşağı, trafiğe nefes aldırması açısından dikkatle izleniyor. Gebze-Darıca metrosunda sona gelinirken, Körfezray hattında da TBM’lerle (tünel açma makineleri) kazılar başlamış durumda.
Kentsel Dönüşümde Kamu Cephesi Harekete Geçti
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, kentsel dönüşüm konusunda önemli adımlar atıyor. Örneğin:
- Gölcük Merkez: 360 konut, 406 iş yeri, 2 katlı 587 araçlık otopark inşa ediliyor.
- İzmit Cedit Mahallesi: Şehrin kalbindeki dönüşüm projelerinden biri hızla ilerliyor.
- 0.69 faiz oranlı kredi destekli dönüşüm süreci başladı, 12 ilçede danışma ofisleri açıldı.
- 8 bin konutun dönüşümü hedefleniyor.
Ancak burada asıl mesele, vatandaşın sürece ne kadar dahil olduğu.
Örnek: Bilin Pasajı Neden Yenilenemiyor?
İzmit’in tam merkezinde yer alan Bilin Pasajı, kentsel dönüşümde karşılaşılan özel sektör engelinin somut bir örneği. 50 yıl önce Yorgancı Mustafa olarak tanınan Mustafa Bilin tarafından inşa edilen pasajın şu an %80 hissesi ailesine ait. Kalan hissedarların çoğunluğu da destek veriyor. Ancak buna rağmen:
- Binanın depreme dayanıksız olduğu tespit edilmesine,
- Hissedarların %95’i dönüşüme onay vermesine,
- Kat maliklerinin haklarından feragat ederek uzlaşma sağlamasına rağmen
5 dükkân sahibi bu sürece itiraz ettiği için dönüşüm başlatılamıyor.
Belediyeler Neden Yıkamıyor?
Bir diğer çıkmaz ise kamunun karşılaştığı pratik sorunlar. Muhammet Emin Can ve Özgün Erbulan’ın haberleştirdiği üzere, ilçe belediyeleri son 5 yılda imara aykırı yapıların yıkımı için çıktıkları ihalelerde teklif dahi alamıyor. Örneğin:
- Darıca Belediyesi, yıkım ve moloz taşıma ihalesini 23 Mayıs 2023’te yaptı, teklif gelmedi.
- İzmit Belediyesi, 512 adet kaçak yapının yıkımı için 30 Ekim 2023’te ihaleye çıktı, iptal edildi.
- Kandıra Belediyesi de benzer şekilde 3 Aralık 2023’te çıktığı ihale için sonuç alamadı.
İhale yapılmasına rağmen yıkımı gerçekleştirecek firma bulunamıyor, süreçler durma noktasına geliyor.
Soru Net: Bu Şehir Nasıl Dönüşecek?
Durum özetle şu:
- Vatandaş uzlaşamıyor.
- Müteahhit riske girmek istemiyor.
- Belediyeler yıkım için firma bulamıyor.
Binalar riskli, dönüşüm şart. Ama sistemin birçok ayağında ciddi tıkanıklıklar var. Uzmanlar, örnek oluşturabilecek projelere öncelik verilmesi, süreçlerin şeffaf ve hızlı yürütülmesi, teşviklerin artırılması ve hukuki düzenlemelerin güçlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Umut Veren Adımlar Var Ama Yetmiyor
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin özellikle Cedit ve Gölcük projelerinde ortaya koyduğu kararlılık örnek teşkil ediyor. Ancak vatandaşın, müteahhidin ve diğer paydaşların katılımı olmadan kentsel dönüşüm kağıt üzerinde kalıyor.
Modern, güvenli ve yaşanabilir bir Kocaeli için kamu, özel sektör ve vatandaş el ele vermek zorunda. Aksi halde bir binanın bile yıkılamadığı, şehirlerin riskle iç içe yaşamaya devam ettiği bir gelecek kaçınılmaz olacak.
